Kiltir Bufon

Kan nu koz bann akter ek animater Morisyen, tutswit non bann bufon vinn dan nu lespri. Li deplorab ki zis sa kategori’la ki kapav sirviv.

Zame avan nunn truv otan dimunn interese pu al teat. Me ki zot al fer laba ? Zot al pey bann bufon pu fer bann bufonnri, koz koze napa, ek suvan’de’fwa avek enn bon doz vilgarite, pu fer zot gagn riye. Avredir, zot inn fer nu bann teat vinn bann sirk.

Apre zot bann sikse fu, zot pe fer sitcom lor televizyon. Ler ki program la zwe, mo televizyon pa kapav brans lor mbc2.

Ena enn radio prive ki dapre sak sondaz li mem tuzur res kas pake. Zame monn kapav apresye li parski ena enn zom ki res koz kuma enn vye matant dan preske dan tu zot emisyon. Sekre so sikse, li dat depi so kreasyon kot ti ena enn animater dan sa radio’la ki ti fer enn taba parski li ti pe telefonn bann dimunn ek pran nisa ar zot. Linn disparet lor map, nepli tann li aster: Bon Debara !

Lor enn lot radio prive, ti ena enn animater ki ti pe anim enn program kot bann oditer telefone ek koz enn’de ti mo lor antenn, demand enn sante ek pas bann dedikas. Animater’la pas so letan pran nisa, imilye, servi bann langaz malprop avek so bann oditer. Li apel sa “dekontrakte”, “tir stres” ! Seki pli sokan, nu demann nu kuma bann dimunn kontan telefone ek gagn maltrete an direk ek fer sa napa’la vinn zot idol.

Nepli tann li lor sa emisyon’la. Mo ti krwar ankor enn fwa bon debara, me aster pli pir. Pe bizin get so figir dan bann reklam lor televizyon. Bann lekter kapav kone ki reklam mo pe koze. Zot ena pu zize lekel pli bufon! Bug’la ena enn fizyonomi ki byen resanble so lespri.

Eski (laplipar) Morisyen, zot enn ras sitan oprese uswa strese ki zot bizin al pey bann bufon vilger pu vinn fer zot riye ?

Eski zot kontan imilyasyon an piblik, dimunn pran nisa ar zot, pu zot santi lazwa dan zot leker ek “dekontrakte” ?

Tu seki serye, artistik, bon fim, bon lamizik, bann program intelizan, fer laplipar morisyen gagn somey. Zot ena enn kiltir bufon pu pa dir “grosye”. Pu bann ki panse mo pena enn bon sans’de’limur, les mo dir zot ki mo pena ni pasyon ni pasyans pu bann bufonnri, seki zot ena an ekse.

Lakrwaze

per ki to leker kase
to fer krwar to pa amure

ek rod fer mwa krwar
ki pa lamur mo pe resanti
me lanvi…

to jir lamur li pa jire
sinon kifer
mo maryaz inn kase

me les mo jir twa
mo gate,

Lamur : li lanvi nu leker
Lanvi : li lamur nu lekor

to res dan nwar ek lamante
ar premye garson ki pase

ki lavi pena sans
ek sa donn li sans
pu transforme
ek vinn enn labuzi
pu iliminn to lavi

to protez so laflam
avek pasyon
ziska lafreyer pran twa
ek to jir:

tu labuzi pu fini enn zur
prefer teny li
avan li teny par li
kifer bizen zwir lalimyer
si li zis pasazer

si omwen mo leker
ti an lasir…

tonn miz lor lamitie
monn miz lor lamur
nu finn perji nu zwe

to sime ek mo sime
ena enn sel lakrwaze
sel moman nu santiman parey
kan li abiy an dey

nu sime zwenn
zis pu separe

© Tahir Hussen Pirbhay
http://tahirpirbhay.blogspot.com
tahir.pirbhay@gmail.com

“Lerer Prosper” : Pli gran laont dan listwar Moris

Komye dimunn konpran nu lim nasyonal ek apartir ki laz zot ariv konpran li?

Mo rapel byen, sa zur kot guvernman ti bril larzan lepep avek ekzazerasyon pu fer enn fet grandioz, mo ti demann mo ti`nyes sant lim nasyonal pu mwa.

Linn fer li san okenn fot, dan enn sel tre ek avek enn gran fyerte. Pa “fyerte nasyonal” me enn fyerte kuma dir li pe sant enn sante Britney Spears uswa enn lot spesimenn par ker.

Letan mo demann li “ki tonn konpran”, “ki sante la pe dir”, li lev so zepol, fer enn lizye du ek reponn “pa kone” – apre li kas enn riye (parski li santi li dekonserte). Li ena 7 an.

Samdi le 26 Avril, mo ti al fer enn letur dan enn kartye inpe retire pu pran inpe foto. Bann dimunn byen amikal, ek pann tarde pu met inpe dialog. Laba, langaz ki zot koze tu’lezur, li bojpuri morisyen. Monn santi enn fristrasyon, kumadir kikenn inn komet enn krim kont mwa, parski personn pann montre mwa koz enn langaz morisyen!

Bann abitan’la koz kreol byen mem si ena fwa nu truv enn ti ezitasyon lor aplikasyon enn de mo parski bojpuri li zot langaz maternel. Me seki inportan, zot konn koze ek zot konpran. Al demann bann’la sinifikasyon lim nasyonal, zenerasyon bann gran paran pa konpran enn ferfut, bann paran kapav tras trase, bann nuvo zenerasyon, lekol primer ek mem segonder, personn pa konpran li dan so totalite.

Ofet li parey dan lavil ek partu dan lil. Konsilte bann gran paran ek paran kinn viv lepok lindepandans, ena buku pa konn sinifikasyon’la.

Ek misye Jean-Georges Prosper dan enn zurnal le 22 mars 2008, dir ki “Tout le monde est libre de changer, s’ils n’ont rien de mieux à faire.” Ki pu fer, travay ki bann morisyen responsab ti bizin fer depi 1968, zordi nu ki pe bizin fer li.

Akoz lerer Prosper (lim nasyonal an angle), nu pe bizin lite ek konsyantiz bann dimunn lor linportans pu ena enn lim nasyonal MORISYEN ek pa dan langaz ki Prosper ti sant’li : KOLONYAL.

Laz ki unn arive respektab Prosper, u pena nanye pu fer sof defann seki fer u fos fyerte, samem seki fer nu pli gran laont dan listwar Moris depi so lindepandans.

Tahir Hussen Pirbhay
http://tahirpirbhay.blogspot.com
tahir.pirbhay@gmail.com

Pibliye lor lemauricien le 14 Me 2008

Navin personalite de lane dan enn "ZOUE" TOPFM

Dan enn so bann “zoue”, bann oditer TOPFM ti soizir Navin Ramgoola kouma personalite de lane 2007.

Kouma dan sak “zoue” ena enn gagnan. Preske tou oditer panse ki bann lezot oditer pou miz plis lor personalite ki okip pli gran plas dan pei. Dan sa lozik-la, dapre zot, Premye Minis so lakot pli bon parski zot panse ki pli boukou dimounn pou soizir li. Samem ki nou apel konportman lafoul.

Parmi bann oditer kinn partisip dan sa “zoue”-la eski TOPFM kapav rasir nou ki pa ti ena bann adolesan ek bann zanfan?

Si premyerman TOPFM pa ti soizir okenn oditer kouma gagnan, sekivedir li pa ti pou enn “zoue” ek dezyem-man si TOPFM donn enn garanti ki zot pa pran an konsiderasyon bann sms depi bann moin de 18 an, lerla li ti pou ena kredibilite.

Sinon nou apel sa enn zoue, enn badinaz… ek enn zoue ki ouver pou bann zanfan pena valer dan lemond politik.

Tahir Hussen Pirbhay
http://pirbhaytahir.hi5.com